4.6 / 5 
Een schemerschakelaar zorgt ervoor dat je buitenverlichting automatisch aangaat bij het vallen van de avond en weer uitschakelt zodra het licht wordt. De schakelaar meet de lichtsterkte in de omgeving en reageert direct op de werkelijke lichtomstandigheden, zonder dat jij iets hoeft in te stellen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over hoe een schemerschakelaar precies werkt.
Hoe weet een schemerschakelaar wanneer het donker is?
Een schemerschakelaar meet de lichtsterkte in zijn omgeving via een ingebouwde lichtsensor, ook wel een fotoresistor of fotocel genoemd. Zodra de lichtintensiteit onder een bepaalde drempelwaarde zakt, geeft de sensor een signaal om de verlichting in te schakelen. Bij toenemend daglicht in de ochtend schakelt het systeem automatisch weer uit.
De sensor reageert op het omgevingslicht zoals dat op de locatie van de schakelaar aanwezig is. Dat betekent dat bewolking, seizoenswisselingen en de kortere daguren in de winter allemaal automatisch worden meegenomen. Je hoeft dus nooit handmatig bij te stellen als de zomertijd ingaat of als de herfst aanbreekt. De schakelaar past zich vanzelf aan de werkelijke lichtomstandigheden aan.
Veel schemerschakelaars hebben een instelbare drempelwaarde, zodat je zelf bepaalt hoe donker het moet zijn voordat de verlichting inschakelt. Dit is handig als je wilt voorkomen dat de lampen bij bewolkt weer al overdag aangaan.
Wat is het verschil tussen een schemerschakelaar en een tijdschakelaar?
Het belangrijkste verschil is dat een schemerschakelaar reageert op het werkelijke daglicht, terwijl een tijdschakelaar werkt op basis van vaste tijden die je vooraf instelt. Een schemerschakelaar is daardoor altijd in sync met de werkelijke lichtomstandigheden, terwijl een tijdschakelaar seizoensveranderingen niet automatisch bijhoudt.
Stel: je stelt een tijdschakelaar in op “aan om 18:00 uur”. In de zomer is het dan nog volop licht, waardoor je buitenlamp onnodig brandt. In de winter is het om 16:30 uur al donker, maar de lamp gaat pas later aan. Een schemerschakelaar heeft dit probleem niet, omdat hij simpelweg meet of het donker genoeg is om de verlichting in te schakelen.
Er zijn ook combinaties mogelijk. Een astro-tijdschakelaar combineert het beste van beide werelden: hij berekent op basis van de geografische locatie en datum exact wanneer de zon op- en ondergaat, en schakelt de verlichting daar automatisch op af. Zo heb je de nauwkeurigheid van een tijdschakelaar gecombineerd met de slimheid van een schemerschakelaar.
Kan een schemerschakelaar ook dimmen?
Ja, er bestaan schemerschakelaars met ingebouwde dimmerfunctie. Deze schakelaars schakelen de verlichting niet alleen in en uit op basis van het omgevingslicht, maar kunnen ook het lichtniveau geleidelijk aanpassen. Dit is met name handig voor sfeerverlichting of situaties waarbij je niet wilt dat de lamp abrupt op volle sterkte aanspringt.
Niet alle schemerschakelaars hebben deze functie. Een standaard schemerschakelaar schakelt simpelweg aan of uit. Als dimmen voor jou belangrijk is, let dan bij de aankoop specifiek op of het product dimbaar is en of het compatibel is met jouw type verlichting, want niet alle LED-lampen ondersteunen dimmen.
Waar moet je een schemerschakelaar plaatsen voor de beste werking?
Plaats een schemerschakelaar op een plek waar de lichtsensor het natuurlijke daglicht goed kan meten, zonder direct in kunstlicht te kijken. De ideale locatie is een positie met zicht op de open hemel, maar buiten het directe bereik van straatlantaarns, ramen met kunstlicht of de eigen buitenlamp die de schakelaar aanstuurt.
Let bij de plaatsing op de volgende punten:
- Vermijd terugkoppeling: Als de sensor te dicht bij de lamp staat die hij aanstuurt, kan het licht van die lamp de sensor beïnvloeden, waardoor de lamp continu aan en uit gaat.
- Kies een open positie: Een sensor onder een diepe dakrand of achter een muur meet minder betrouwbaar daglicht en schakelt daardoor te vroeg in.
- Houd rekening met straatverlichting: Nabijgelegen lantaarnpalen of lichten van buren kunnen de sensor in de war brengen als de drempelwaarde te laag is ingesteld.
- Bescherm de sensor: Buitensensoren moeten bestand zijn tegen weersinvloeden. Controleer altijd of het product geschikt is voor buitengebruik.
Werkt een schemerschakelaar ook met slimme verlichting en LED?
Een schemerschakelaar werkt in de meeste gevallen prima samen met LED-verlichting, maar er zijn een paar aandachtspunten. Moderne schemerschakelaars zijn doorgaans ontworpen voor gebruik met LED-lampen, maar controleer altijd het minimale en maximale vermogen dat de schakelaar aankan. Sommige oudere modellen zijn ontworpen voor gloeilampen en werken niet betrouwbaar met het lage vermogen van LED.
Voor slimme verlichting geldt dat het afhangt van hoe je het systeem inricht. Een schemerschakelaar werkt op stroomniveau: hij schakelt de stroom naar de lamp aan of uit. Als je slimme lampen gebruikt die je ook via een app wilt bedienen, is het belangrijk dat de schemerschakelaar de stroom niet onderbreekt wanneer jij de lamp via de app aanstuurt. Dit kan conflicten geven.
Een elegantere oplossing is een draadloze schemerschakelaar die communiceert met je smart-home-systeem. Zo blijft de lamp altijd onder spanning en regelt het systeem wanneer de lamp aan of uit gaat op basis van het lichtniveau. Bekijk ons aanbod aan slimme verlichtingsoplossingen als je dit wilt combineren.
Hoe Freelux helpt met slimme buitenverlichting via schemerschakelaars
Wij bij Freelux hebben een schemerschakelaar ontwikkeld die speciaal is ontworpen voor mensen die hun buitenverlichting slim willen regelen, zonder gedoe met bedrading of ingewikkelde programmering. Onze schemerschakelaar is een volledig draadloze set die direct uit de doos werkt.
Dit is wat je krijgt met onze oplossing:
- Drie stekkerschakelaars die je eenvoudig in een wandcontactdoos steekt, zonder hakken of trekken.
- Een piramidale lichtsensor die je op de vensterbank plaatst en die het daglicht nauwkeurig meet.
- Automatisch gefaseerd schakelen bij het vallen van de avond, inclusief een extra inschakelmoment ‘s nachts voor een bewoonde indruk.
- Seizoensvolgende werking zonder dat je ooit iets hoeft bij te stellen of te programmeren.
- Een afstandsbediening voor handmatige bediening wanneer dat uitkomt.
Onze schemerschakelaarset is ideaal voor inbraakpreventie: door verlichting slim te laten variëren wekt je woning de hele avond een bewoonde indruk, ook als je er zelf niet bent. Wil je weten welke oplossing het beste past bij jouw situatie? Neem contact met ons op en we helpen je graag verder.
Veelgestelde vragen
Hoe installeer ik een schemerschakelaar als ik geen elektriciteitskennis heb?
Als je kiest voor een draadloze schemerschakelaarset, zoals die van Freelux, is er geen elektriciteitskennis vereist. Je steekt de stekkerschakelaars gewoon in een stopcontact en plaatst de lichtsensor op een geschikte plek, zoals de vensterbank. Voor een vaste installatie in de meterkast of een inbouwschakelaar raden we aan om een erkend elektricien in te schakelen, omdat je dan werkt met de vaste bedrading van je woning.
Wat doe ik als mijn schemerschakelaar te vroeg of te laat inschakelt?
De meeste schemerschakelaars hebben een instelbare drempelwaarde, vaak een draaiknop of schroef op het apparaat zelf. Draai deze bij om de gevoeligheid aan te passen: een hogere drempelwaarde zorgt ervoor dat de schakelaar later inschakelt (bij meer duisternis), een lagere waarde zorgt voor eerder inschakelen. Controleer ook of de sensor niet onbedoeld wordt beïnvloed door nabijgelegen kunstlichtbronnen, zoals een straatlantaarn, want dat kan ervoor zorgen dat de schakelaar te laat of helemaal niet inschakelt.
Kan ik een schemerschakelaar combineren met een bewegingssensor?
Ja, dit is een populaire en slimme combinatie. De schemerschakelaar zorgt ervoor dat de bewegingssensor alleen actief is wanneer het donker genoeg is, zodat je lamp overdag niet onnodig aangaat bij elke beweging. Je kunt dit realiseren door beide apparaten in serie te schakelen, of door een gecombineerd product te kiezen dat beide functies in één behuizing integreert. Dit is ideaal voor bijvoorbeeld opritten, garages of achtertuinen.
Hoeveel stroom verbruikt een schemerschakelaar zelf?
Een schemerschakelaar verbruikt zelf zeer weinig stroom, doorgaans minder dan 1 watt in stand-bymodus. Dit is verwaarloosbaar ten opzichte van de energiebesparing die je realiseert doordat je verlichting niet langer onnodig brandt, zoals bij een verkeerd ingestelde tijdschakelaar het geval kan zijn. Over een heel jaar gezien levert een correct geplaatste schemerschakelaar dus een netto energiebesparing op.
Werkt een schemerschakelaar ook betrouwbaar in de winter als het vroeg donker wordt?
Absoluut, en dat is juist één van de grote voordelen van een schemerschakelaar ten opzichte van een tijdschakelaar. De schakelaar reageert op de werkelijke lichtintensiteit, dus of het nu in december om 16:30 uur donker wordt of in juni pas om 22:00 uur, de schakelaar past zich automatisch aan. Je hoeft niets bij te stellen bij de overgang naar de wintertijd; de schakelaar regelt dit volledig zelf op basis van het beschikbare daglicht.
Wat is een veelgemaakte fout bij het gebruik van een schemerschakelaar?
De meest voorkomende fout is het plaatsen van de lichtsensor te dicht bij de lamp die hij aanstuurt. Het licht van de lamp zelf kan de sensor dan misleiden, waardoor de lamp continu aan en uit gaat, een effect dat ook wel ‘oscilleren’ wordt genoemd. Zorg er altijd voor dat de sensor het omgevingslicht meet op een plek die niet beïnvloed wordt door de eigen verlichting, straatlantaarns of licht dat door ramen naar buiten schijnt.
Is een schemerschakelaar ook geschikt voor gebruik binnenshuis?
Ja, schemerschakelaars worden ook binnenshuis toegepast, bijvoorbeeld voor trapverlichting, nachtlampjes of sfeerverlichting die automatisch aangaat zodra het in een ruimte donker wordt. Houd er wel rekening mee dat de sensor binnenshuis ook kunstlicht oppikt, waardoor de schakelaar mogelijk niet inschakelt zolang er ergens in de ruimte licht brandt. Kies in dat geval voor een sensor die je gericht kunt plaatsen met zicht op een raam, zodat hij het buitenlicht als referentie gebruikt.